Opinie: Nee Google, YouTube is geen verantwoordelijk gebouwd streamingplatform

In dit artikel:

In een recente Amerikaanse rechtszaak kreeg een 20-jarige vrouw drie miljoen dollar toegewezen omdat zij volgens de rechtbank verslaafd raakte aan sociale media. Het vonnis legt 70 procent van de verantwoordelijkheid bij Meta (voornamelijk Instagram) en 30 procent bij Google vanwege YouTube. Google is het niet eens met de uitspraak en gaat in beroep; het bedrijf stelt dat YouTube een verantwoord gebouwd streamingplatform is en geen socialemediakanalen, maar die stelling staat onder druk.

De zaak benadrukt hoe snel YouTube is veranderd: van een platform voor lange, informatieve video’s naar een dienst waarin short-form content (YouTube Shorts) centraal staat. Deze korte clips, vergelijkbaar met TikTok en Instagram Reels, zijn ontworpen om gebruikers continu nieuwe prikkels te geven via slim afgestemde aanbevelingsalgoritmes. Die voortdurende, kleine beloningen kunnen tot compulsief scrollen leiden en vormen volgens critici een opzettelijk verslavend element van moderne apps.

Een praktisch knelpunt is dat YouTube niet goed te gebruiken is zonder de Shorts-feed: Google breidt de korte video’s juist uit naar desktop en tv, en zelfs betalende Premium-abonnees kunnen zich er niet tegen afschermen. Dat maakt het lastig voor gebruikers om de voordelen van het platform (lange video’s, updates van vrienden en makers) te behouden zonder ook de schadelijke korte clips binnen te laten.

De uitspraak kan precedent scheppen voor meer claims tegen techbedrijven die gedragsbeïnvloedende ontwerpkeuzes zouden inzetten. Voor gebruikers die hun kijkgedrag willen beperken bestaan er maatregelen zoals tijdslimieten in de Android-app en andere strategieën om schermgebruik terug te dringen. De juridische en maatschappelijke discussie over verantwoordelijkheid van platforms en de rol van algoritmes lijkt hiermee alleen maar te intensiveren.